เชียงใหม่ วาดฝัน ศูนย์กลาง EV แก้ฝุ่น PM 2.5 ควบคู่ฟื้นเศรษฐกิจยั่งยืน

ปัญหามลพิษทางอากาศ PM 2.5 ยังคงเป็นวาระสำคัญของประเทศในปี 2569 หลังส่งผลกระทบทั้งต่อสุขภาพประชาชน เศรษฐกิจ และการท่องเที่ยวอย่างต่อเนื่อง โดยสำหรับจังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งมีจำนวนรถจักรยานยนต์และรถยนต์สะสมอยู่เป็นจำนวนมาก แนวคิดการผลักดันสู่ระบบนิเวศของยานยนต์ไฟฟ้า (EV Ecosystem) กำลังถูกหยิบยกขึ้นมาเป็นหนึ่งในยุทธศาสตร์สำคัญของภาคเอกชน

ข้อมูลล่าสุดระบุว่า เชียงใหม่มีรถจักรยานยนต์ประมาณ 8 แสนคัน และรถยนต์ประมาณ 4 แสนคัน หากสามารถพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องกับ EV ได้ครบวงจร ไม่เพียงช่วยลดมลภาวะ แต่ยังสอดรับกับนโยบาย BCG ของภาครัฐ และสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจใหม่ให้กับผู้ประกอบการในพื้นที่

ข้อมูลจากสมาพันธ์ SME ไทย จังหวัดเชียงใหม่ เผยว่าบทเรียนจากช่วงโควิด-19 ซึ่งเชียงใหม่สูญเสียรายได้เฉลี่ยถึงเดือนละเกือบ 1 หมื่นล้านบาท ทำให้ภาคธุรกิจตระหนักถึงความเปราะบางของโครงสร้างเศรษฐกิจ ตลอด 2 ปีที่ผ่านมา สมาพันธ์ฯ มุ่งเน้นการช่วยเหลือผู้ประกอบการในด้านสภาพคล่องเป็นหลัก แต่ในปี 2569 นี้ ได้เริ่มเดินหน้าผลักดันยุทธศาสตร์ระยะยาวมากขึ้น หนึ่งในนั้นคือการผลักดันให้เชียงใหม่เป็นศูนย์กลาง Eco system ของการผลิตและดัดแปลงรถยนต์ EV ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของแผนยุทธศาสตร์ 5 ปีของ SME จังหวัดเชียงใหม่

ภาพรวมเศรษฐกิจเชียงใหม่ ก่อนเกิดโควิด GDP จังหวัดอยู่ที่ประมาณ 2.5 แสนล้านบาท โดยโครงสร้างเศรษฐกิจพึ่งพาการท่องเที่ยวถึงราว 70% รองลงมาคือภาคเกษตร หลังสถานการณ์คลี่คลาย เศรษฐกิจในปี 2566 ขยายตัวประมาณ 2.5% จากปี 2565 จากแรงหนุนของนักท่องเที่ยวที่เริ่มกลับมา ปัจจุบันเชียงใหม่มีนักท่องเที่ยวเฉลี่ยปีละ 12–13 ล้านคน เป็นนักท่องเที่ยวไทยประมาณ 70% ต่างชาติ 30% ซึ่งในกลุ่มต่างชาติ 30% เป็นนักท่องเที่ยวจีนถึง 70% และยุโรปราว 10% สะท้อนว่า การฟื้นตัวของเชียงใหม่ยังต้องพึ่งพาตลาดนักท่องเที่ยวไทยเป็นหลัก

สำหรับแนวทางการขับเคลื่อน SME ในปี 2569 สมาพันธ์ SME ไทย จังหวัดเชียงใหม่ ได้กำหนดภารกิจหลักไว้ 5 ด้าน ได้แก่ 1) Smart Agriculture นำเทคโนโลยีและนวัตกรรมมาช่วยภาคเกษตร ลดต้นทุน เพิ่มรายได้ 2) ผลักดันให้ SME เข้าถึงแหล่งเงินทุนดอกเบี้ยต่ำ 3) สร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างภาครัฐและเอกชน 4) เป็นตัวแทนสะท้อนปัญหาของผู้ประกอบการไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และ 5) ขยายตลาดทั้งในและต่างประเทศ เช่น การส่งออกสินค้าเกษตรแปรรูป

ภาพรวมเศรษฐกิจภาคเหนือยังมีลักษณะกระจุกตัวและความเหลื่อมล้ำสูง โดยประมาณ 40% ของโครงสร้างเศรษฐกิจยังเป็นภาคเกษตร ดังนั้นการปรับโครงสร้างเศรษฐกิจจำเป็นต้องขับเคลื่อนด้วยเศรษฐกิจสร้างสรรค์ ซึ่งเชียงใหม่ได้วางเป้าหมายไว้ใน 5 สาขาหลัก คือ Food (อาหารแห่งอนาคตและอาหารแปรรูป), Fashion, Film (เมืองถ่ายทำภาพยนตร์), Fight (ผลักดันมวยไทยเป็น soft power) และ Festival หรือการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ หลังเชียงใหม่เคยได้รับการยกย่องเป็น World Festival and Event City ปี 2022 โดยต้องการต่อยอดให้เกิดเทศกาลตลอดทั้งปีเพื่อสร้างเศรษฐกิจหมุนเวียน

สำหรับแนวคิดการผลักดันเชียงใหม่สู่ EV Ecosystem นั้น ปัญหา PM 2.5 เป็นแรงผลักสำคัญ ปีที่ผ่านมา สมาพันธ์ฯ ได้ร่วมกับแพลตฟอร์ม Robinhood ส่งเสริมให้ไรเดอร์ใช้รถจักรยานยนต์ไฟฟ้า และศึกษาความเป็นไปได้ในการขยายผลสู่ภาคธุรกิจอื่น ๆ เพื่อให้ SME เข้าสู่ธุรกิจที่สอดคล้องกับแนวทาง BCG

แผนงานที่วางไว้ เช่น การโรดโชว์และจับคู่ธุรกิจ (Matching Business) กับผู้ประกอบการในจีน เพื่อพัฒนาอุตสาหกรรม EV Conversion หรือการดัดแปลงรถยนต์เก่าและรถควันดำให้เป็นรถ EV ให้มากขึ้น โดยปัจจุบันเชียงใหม่มีรถจักรยานยนต์ราว 1.8 แสนคัน และรถยนต์กว่า 4 แสนคัน ซึ่งถือเป็นฐานตลาดขนาดใหญ่

นอกจากจะช่วยลดมลภาวะแล้ว ยังเป็นโอกาสในการสร้างงานให้ SME ในการผลิตชิ้นส่วนยานยนต์ การพัฒนาช่างผู้เชี่ยวชาญ และการสร้างห่วงโซ่อุตสาหกรรม EV ในพื้นที่ อย่างไรก็ตาม ในช่วงเริ่มต้นยังจำเป็นต้องอาศัยการสนับสนุนจากภาครัฐ เช่น การลดภาษีนำเข้าบางรายการ และการเร่งขยายสถานีชาร์จ EV ให้เพียงพอ ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญต่อความสำเร็จ

อนึ่งผู้ประกอบการ SME ต้องเร่งปรับตัว จับมือกับคนรุ่นใหม่ เติมนวัตกรรมให้กับธุรกิจ และให้ความสำคัญกับ E-commerce และระบบดิจิทัล ซึ่งปัจจุบันหลายธุรกิจเริ่มใช้ระบบชำระเงินออนไลน์แล้ว การปรับตัวสู่ดิจิทัลจะช่วยลดต้นทุน เพิ่มประสิทธิภาพ และเปิดโอกาสในการสร้างความร่วมมือกับหน่วยงานต่าง ๆ เพื่อการเติบโตอย่างยั่งยืนในระยะยาว